Kerkuil
Kerkuil (Tyto alba)
De kerkuil (Tyto alba)
De kerkuil (Tyto alba) is een middelgrote uil uit de familie van de kerkuilen (Tytonidae). De soort is eenvoudig te herkennen aan de hartvormige, witte gezichtssluiers en de geruisloze vlucht. Kerkuilen leven vooral in agrarische gebieden en broeden graag in schuren, kerktorens en andere rustige gebouwen.
In tegenstelling tot veel andere uilen roept de kerkuil nauwelijks "oehoe". De soort produceert vooral lange, sissende en schreeuwende geluiden, die vooral tijdens de balts en rond het nest te horen zijn. Ook bedelgeluiden van jonge vogels zijn opvallend luid.
Uiterlijk
De kerkuil wordt ongeveer 33 tot 39 cm groot en heeft een spanwijdte van 80 tot 95 cm. Kenmerkend zijn het hartvormige witte gezicht, de donkere ogen en de licht goudbruine bovenzijde met fijne grijze en zwarte vlekken. De onderzijde is wit tot lichtgeel. Vrouwtjes zijn gemiddeld iets groter en donkerder gevlekt dan mannetjes.
Voedsel
De kerkuil leeft vrijwel uitsluitend van kleine zoogdieren, zoals veldmuizen, spitsmuizen, bosmuizen en woelmuizen. Af en toe worden ook kleine vogels, amfibieën of insecten gevangen. Dankzij zijn uitstekende gehoor kan hij prooien zelfs in volledige duisternis lokaliseren.
Leefgebied
De soort leeft in halfopen landschappen met weilanden, akkers en graslanden. Kerkuilen geven de voorkeur aan rustige gebouwen zoals schuren, boerderijen en kerktorens als rust- en broedplaats. Dichte bossen worden meestal vermeden.
Nestbouw
De kerkuil bouwt geen echt nest, maar legt de eieren op een beschutte plek in een gebouw, boomholte of nestkast. Het vrouwtje legt meestal vier tot zeven eieren, maar bij een groot voedselaanbod kunnen dat er meer zijn. De jongen verlaten het nest na ongeveer twee maanden.
Verspreiding
De kerkuil komt voor op vrijwel alle continenten, behalve in de poolgebieden, uitgestrekte woestijnen en enkele delen van Azië. In Nederland en België is het een algemene broedvogel, vooral in landelijke gebieden.
Populatie
De kerkuil staat wereldwijd op de Rode Lijst van de IUCN als niet bedreigd. In Nederland is de populatie de afgelopen decennia hersteld dankzij bescherming, nestkasten en verbeterd natuurbeheer. Strenge winters kunnen echter lokaal voor flinke terugval zorgen.
Vijanden
Jonge kerkuilen en eieren worden belaagd door marters, ratten en grotere roofvogels. Volwassen vogels lopen daarnaast risico door verkeer, vergiftiging met bestrijdingsmiddelen en voedselgebrek tijdens strenge winters.
Bijzonderheden
De kerkuil vliegt vrijwel geruisloos dankzij de speciale structuur van zijn veren. Zijn hartvormige gezicht werkt als een soort geluidsantenne, waardoor hij prooien uiterst nauwkeurig op gehoor kan lokaliseren. Uit braakballen is veel bekend geworden over zijn voedsel en leefwijze.